Ngày 17 tháng 9 năm 2026, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 71/2026/TT-BXD quy định thi, cấp, chuyển đổi giấy chứng nhận khả năng chuyên môn (GCNKNCM) và chứng chỉ chuyên môn (CCCM) thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa. Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (VIMAWA) đăng tải văn bản ngày 23 tháng 9 năm 2026. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15 tháng 11 năm 2026 và bãi bỏ Thông tư 40/2019/TT-BGTVT, Thông tư 38/2023/TT-BGTVT, Điều 9 Thông tư 35/2020/TT-BGTVT, Điều 2 Thông tư 60/2024/TT-BGTVT, Điều 19 và Phụ lục III Thông tư 09/2025/TT-BXD.
Đây là thông tư hướng dẫn Luật Giao thông đường thủy nội địa (Luật 23/2004/QH11, sửa đổi bởi Luật 48/2014/QH13), không phải Bộ luật Hàng hải và Đường thủy đang soạn. Doanh nghiệp vận tải thủy nội địa, cơ sở đào tạo và Sở Xây dựng phải chuyển kỳ thi, chuyển đổi và phôi chứng chỉ sang phần mềm cùng thang hết hạn mới trước ngày đó.
Thông tư 71/2026 thay đổi gì từ ngày 15 tháng 11 năm 2026?
Văn bản thay thế cụm thông tư thuyền viên thời Bộ GTVT bằng một thông tư duy nhất của Bộ Xây dựng, sau khi VIMAWA chuyển về Bộ này từ tháng 3 năm 2025. Điều 4 chia thuyền trưởng T1 đến T4, máy trưởng M1 đến M3, rồi tách CCCM thành an toàn cơ bản (ATCB), nghiệp vụ (thủy thủ TT, thợ máy TM, lái phương tiện LPT) và chuyên môn đặc biệt: điều khiển cao tốc (ĐKCT), đi ven biển (ĐKVB), an toàn ven biển (ATVB), xăng dầu (ATXD), hóa chất (ATHC) và khí hóa lỏng (ATKHL).
Lý thuyết tổng hợp thi trắc nghiệm trên máy, lấy đề từ ngân hàng câu hỏi VIMAWA: 30 câu, đạt từ 25 câu, tối đa 45 phút (Điều 14). Lý thuyết chuyên môn thi vấn đáp. Thực hành kéo dài từ 120 phút với thuyền trưởng hạng nhất xuống 30 phút với thủy thủ, lái phương tiện và chứng chỉ đặc biệt. Phần mềm thi sự cố thì hội đồng được chuyển sang giấy, rồi phải nhập kết quả khi hệ thống hoạt động lại. Hội đồng thi có 5 hoặc 7 thành viên. Người coi thi, chấm thi phải hoàn thành tập huấn VIMAWA trong 5 năm gần nhất.
Điều 20 ấn định 5 ngày làm việc cho cấp, chuyển đổi thông thường khi hồ sơ hợp lệ và đã nộp phí. GCNKNCM còn hạn bị mất mà không tra cứu được dữ liệu xử lý vi phạm hành chính thì thời hạn là 30 ngày làm việc. Kết quả trả đồng thời bản điện tử và bản giấy, cùng giá trị pháp lý. Cấp, chuyển đổi do cơ quan khác cấp phải có văn bản xác minh gửi cơ quan cấp trước, trả lời trong 5 ngày làm việc, trừ khi cơ sở dữ liệu thuyền viên đã có thông tin.
Ai phải tuân thủ, và chứng chỉ nào nằm ngoài Thông tư?
Mọi doanh nghiệp vận tải thủy nội địa, chủ phương tiện, cơ sở đào tạo thuyền viên, Sở Xây dựng, học viên, thí sinh, thuyền viên và người lái phương tiện liên quan đến thi, cấp, chuyển đổi đều thuộc phạm vi (Điều 2). Giấy chứng nhận, chứng chỉ phục vụ quốc phòng, an ninh không thuộc Thông tư này.
Sở Xây dựng tổ chức thi, công nhận kết quả, cấp và chuyển đổi GCNKNCM thuyền trưởng, máy trưởng mọi hạng và CCCM điều khiển phương tiện đi ven biển cho học viên học tại cơ sở trên địa bàn, đồng thời in và quản lý phôi. Cơ sở đào tạo tổ chức thi, cấp, chuyển đổi các CCCM còn lại, trừ chứng chỉ đi ven biển và chứng chỉ lái phương tiện. Chứng chỉ lái phương tiện thuộc cơ quan quy định tại khoản 3 Điều 35 Luật Giao thông đường thủy nội địa, hoặc đơn vị được giao quyền.
Chủ phương tiện phải tạo điều kiện thực tập trên tàu, xác nhận đủ thời gian làm việc và chức danh (chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung xác nhận) và phối hợp tập huấn an toàn cơ bản định kỳ. Cơ sở đào tạo phải đăng tải CCCM do mình cấp trên hệ thống điện tử. Khi dừng hoạt động hoặc bị thu hồi giấy phép, hồ sơ bàn giao cho cơ quan chủ quản; cơ sở độc lập bàn giao cho Sở Xây dựng (Điều 21). VIMAWA kiểm tra đào tạo toàn quốc, công bố ngân hàng câu hỏi, tập huấn coi thi, chấm thi và vận hành phần mềm thi cùng cơ sở dữ liệu thuyền viên đường thủy nội địa.
Chứng chỉ hết hạn và chuyển đổi vận hành thế nào theo Điều 17 và Điều 18?
Điều 17 thay việc gia hạn tùy tiện bằng thang bốn bậc. Điều 18 buộc chuyển đổi trước khi người có giấy tờ thuyền trưởng, máy trưởng hoặc chứng chỉ chuyên môn do Việt Nam hay nước ngoài cấp làm việc trên phương tiện thủy nội địa, kể cả chứng chỉ tàu cá và tàu biển sau thời gian đảm nhiệm và bồi dưỡng theo quy định.
| Tình trạng GCNKNCM | Việc phải làm (khoản 3 Điều 17) |
|---|---|
| Còn hạn dưới 9 tháng, hoặc quá hạn dưới 3 tháng | Được cấp lại GCNKNCM tương ứng |
| Quá hạn từ 3 tháng đến dưới 9 tháng | Thi lại lý thuyết; đạt thì được cấp lại |
| Quá hạn từ 9 tháng đến dưới 18 tháng | Thi lại lý thuyết và thực hành; đạt thì được cấp lại |
| Quá hạn từ 18 tháng trở lên, hoặc mất sau khi hết hạn | Phải học, thi lại cùng hạng (hoặc hạng thấp hơn nếu điều kiện dự học, thi đã thay đổi) |
GCNKNCM, CCCM cũ hết giá trị khi bản mới được cấp. Người được cấp phải tự cắt góc bản giấy theo Phụ lục I, trừ trường hợp mất. Thuyền trưởng từ hạng tư trở lên, quá tuổi lao động, còn đủ sức khỏe, được cấp chứng chỉ lái phương tiện thay cho GCNKNCM.
Doanh nghiệp và cơ sở đào tạo cần xong việc gì trước ngày 15 tháng 11 năm 2026?
Rà soát toàn bộ chứng chỉ trên đội tàu (T1 đến T4, M1 đến M3, ATCB, TT, TM, LPT và sáu mã CCCM đặc biệt) rồi xếp từng cái vào bậc Điều 17 tại ngày 15 tháng 11 năm 2026. Bắt đầu chuyển đổi theo Điều 18 ngay với chứng chỉ tàu biển, tàu cá và giấy tờ nước ngoài: thời hạn 5 ngày làm việc chỉ tính khi hồ sơ đủ. Xác nhận từng cơ sở đào tạo chạy được phần mềm thi VIMAWA và có giám thị đã tập huấn VIMAWA trong 5 năm gần nhất. Đầu mối tỉnh cần chốt ai in phôi sau ngày 15 tháng 11 năm 2026 (Sở Xây dựng, không phải đơn vị Bộ GTVT cũ) và lấy cơ sở dữ liệu thuyền viên, không phải sổ giấy, làm nguồn xác minh. Giám sát liên tục theo từng thẩm quyền giúp phát hiện thông tư bộ ngành kiểu này ngay khi VIMAWA công bố.
Dang ky ban tin mien phi
Đối chiếu thuyền viên và người lái của bạn có thuộc Thông tư 71/2026/TT-BXD hay nằm ở ngoại lệ quốc phòng; đưa ngày 15 tháng 11 năm 2026 và bốn bậc Điều 17 vào lịch tuân thủ; thông báo bộ phận thuyền viên, đào tạo và Sở Xây dựng về phần mềm thi cùng hồ sơ chuyển đổi. Obsidian sẽ giữ luồng thuyền viên đường thủy Việt Nam trong tầm nhìn khi VIMAWA công bố ngân hàng câu hỏi và hướng dẫn tiếp theo.
