Op 17 augustus 2026 publiceerde de Raad van State zijn advies over de Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering (Iwt), het wetsvoorstel dat het Europese AML-pakket in Nederlandse regelgeving omzet door Richtlijn (EU) 2024/1640 (AMLD6) te implementeren en uitvoering te geven aan Verordening (EU) 2024/1624 (AMLR). Het advies, gedateerd 12 augustus 2026, concludeert dat het voorstel moet worden aangepast voordat het bij de Tweede Kamer wordt ingediend. De Afdeling advisering dringt erop aan dat de regering de risicogebaseerde benadering, de bestrijding van discriminatie en de bescherming van persoonsgegevens waarborgt nu het toezicht door de AMLA en de grootschalige gegevensdeling vorm krijgen.
De Iwt trekt de huidige Wet ter voorkoming van witwassen en het financieren van terrorisme (Wwft) in en verschuift de meldingsdrempel van "ongebruikelijke" naar "verdachte" transacties. Omdat de AMLR vanaf 10 juli 2027 rechtstreeks geldt, moeten Nederlandse poortwachters, te weten banken, notarissen, accountants en de advocatuur, hun cliëntonderzoek en meldingsprocessen voor die datum herzien.
Wat eist de Raad van State dat de regering aanpast?
De Afdeling advisering signaleert drie punten waarop het wetsvoorstel moet worden aangescherpt: de risicogebaseerde benadering, non-discriminatie en de bescherming van persoonsgegevens. Voor alle drie vraagt zij de regering de uitvoeringspraktijk te monitoren en een evaluatiebepaling op te nemen.
De Raad herinnert eraan dat ook de huidige Wwft al een risicogebaseerde benadering voorschrijft die "onvoldoende van de grond" is gekomen, en verwijst naar een recent onderzoek van de Algemene Rekenkamer. Zij acht het onaannemelijk dat nieuwe regelgeving als vanzelf tot betere uitvoering leidt, en adviseert de regering in de memorie van toelichting uiteen te zetten welke randvoorwaarden nodig zijn om risicogebaseerd toezicht in de praktijk te borgen, hoe die zich verhouden tot de sanctiemogelijkheden, en een monitorings- en evaluatiebepaling op te nemen.
Rond discriminatie stelt het advies dat burgers soms een betaalrekening wordt geweigerd, waardoor zij niet volwaardig aan de maatschappij kunnen deelnemen. Hoewel de AMLR discriminatie verbiedt, is onduidelijk wie op de naleving daarvan toezicht houdt. De Raad vraagt de regering te verduidelijken hoe toezichthouders, waaronder de Autoriteit Persoonsgegevens en het College voor de Rechten van de Mens die niet als directe toezichthouder zijn aangewezen, effectief toezicht kunnen houden op meldingsplichtige entiteiten zoals banken en notarissen.
Rond gegevensbescherming waarschuwt de Raad dat de grootschalige deling van persoonsgegevens, inclusief bijzondere categorieën, het risico met zich brengt dat het overzicht verloren gaat over waar welke vertrouwelijke gegevens zich bevinden en met welk doel zij mogen worden gebruikt. Zij signaleert twee concrete gebreken die herstel vereisen: het wettelijk regime voor de gegevensverwerking door FIU-Nederland is onduidelijk, en het wetsvoorstel mist een uitdrukkelijke grondslag voor het verwerken van bijzondere persoonsgegevens en gegevens van strafrechtelijke aard.
| Thema | Eis van de Raad van State | Vereiste actie op het voorstel |
|---|---|---|
| Risicogebaseerde benadering | Randvoorwaarden uiteenzetten en evaluatiebepaling toevoegen | Memorie van toelichting plus monitoringsbepaling |
| Non-discriminatie | Rol toezichthouders verduidelijken | Rol van AP en College voor de Rechten van de Mens invullen |
| Gegevensbescherming | Gronslag voor bijzondere en strafrechtelijke gegevens toevoegen | FIU-Nederland-regime en verwerkingsgrondslagen herstellen |
Welke poortwachters en toezichthouders moeten actie ondernemen, en wanneer?
De Iwt bindt private poortwachters (meldingsplichtige entiteiten) onder de AMLR en publieke actoren onder de AMLD6. Het wetsvoorstel wijst De Nederlandsche Bank, de Autoriteit Financiële Markten, de Dienst Financieel-Economische Integriteit, het Bureau Financieel Toezicht, de deken en de Kansspelautoriteit aan als toezichthouders. De AMLA houdt rechtstreeks toezicht op ongeveer veertig grote financiële ondernemingen en op de nationale toezichthouders, stelt bindende technische standaarden op en kan boetes en lasten onder dwangsom opleggen.
De harde deadline is 10 juli 2027, wanneer de AMLR rechtstreeks gaat gelden en de Wwft wordt ingetrokken. Het wetsvoorstel zelf bevindt zich nog in het voor-parlementaire traject: na het advies van de Raad van State moet de regering het aanpassen, vervolgens indienen bij de Tweede Kamer voor behandeling in Tweede en Eerste Kamer, koninklijke bekrachtiging en publicatie in het Staatsblad, zoals te volgen op de pagina Wetgevingskalender WGK027204.
Wat moeten compliance-verantwoordelijken nu doen?
Het advies is geen compliancedeadline, maar het signaleert de vorm van het uiteindelijke statuut. Compliance-verantwoordelijken bij Nederlandse poortwachters doen er verstandig aan het volgende voor te bereiden:
- Workflows voor cliëntonderzoek en melding van verdachte transacties afstemmen op de nieuwe drempel "verdacht", en de risicotriggers voor verscherpt en vereenvoudigd onderzoek herzien.
- Profilering en geautomatiseerde besluitvorming toetsen op indirecte discriminatie, met gebruik van het toetsingskader van het College voor de Rechten van de Mens.
- De rechtmatigheid van de verwerking van bijzondere en strafrechtelijke gegevens afzetten tegen de in het voorstel nog ontbrekende grondslag, en de herstelling van het FIU-Nederland-regime volgen.
- De deken, NOvA/LOTA en de interne fg informeren over de herziening van het toezicht, en waken over de indiening bij de Tweede Kamer.
Profiteer van deze realtime bewaking
De Raad van State blokkeert de Iwt niet, maar stelt wel voorwaarden: pas het voorstel aan op risicogebaseerd toezicht, discriminatietoezicht en gegevensbescherming voordat het wordt ingediend. Nederlandse poortwachters en hun toezichthouders hebben nu een smal venster, sluitend op 10 juli 2027, om programma's te herzien tegen regels die nog worden afgerond. Obsidians per-jurisdictie monitoring brengt elk advies van de Raad van State, elke Kamervoorlegging en elke AMLA-standaard onder de aandacht op het moment van publicatie.
